Het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) verbetert de deur-tot-deur reistijd, het reisgemak en draagt bij aan economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.

Projectkenmerken

  • Gebied: Nationaal
  • Onderwerp: Spoorwegen personen en goederen
  • Ministerie: IenW
  • Fase: Planuitwerking

Opgave

De Landelijke Markt- en Capaciteitsanalyse Spoor uit 2007 heeft inzicht gegeven in de kansen en mogelijkheden van hogere frequenties op het spoor en het verwerken van het groeiende goederenvervoer.

Oplossing

Het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS) kent vier speerpunten:

  1. hoogfrequent spoorvervoer op de drukste trajecten in de Randstad;
  2. samenhangende regionale ov-systemen waarvan het spoorvervoer – met name de Sprinters – de ruggengraat vormt;
  3. kwalitatief goede reistijden naar de landsdelen;
  4. toekomstbestendige routestrategie van het spoorgoederenvervoer.

Het betreft de volgende werkpakketten (zie de vijfde voortgangsrapportage van 11 maart 2011):

  • Reizigerscorridors Alkmaar-Amsterdam, Amsterdam-Utrecht-Eindhoven, Schiphol-Utrecht-Arnhem/Nijmegen, Den Haag-Rotterdam-Breda en Breda-Eindhoven.
  • Routering van goederenvervoer in Zuid- en Oost-Nederland.

De planuitwerkingen gaan ook in op eventuele effecten op de rest van het spoornet, op ketenvoorzieningen voor onder andere fiets en auto, op een nog intensiever gebruik van de Betuweroute, op mogelijkheden van de binnenvaart en op een langetermijnperspectief op goederenvervoer.

Bijdrage oplossing aan beleidsdoelstelling

Ruimte bieden aan de groei van het reizigersvervoer, ruimte bieden aan de groei van het goederenvervoer, verbeteren van de deur-tot-deur reistijd, verbeteren van het reisgemak, verbeteren van de betrouwbaarheid, bijdragen aan de aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.

Planning

Diverse (Ontwerp-)Tracébesluiten en MER’s: vanaf 2012 (afhankelijk per werkpakket). Start realisatie: vanaf 2013 (afhankelijk per werk­pakket). In 2013 is een bestuurlijk besluit genomen over de goederenroutering Oost Nederland; in 2014 volgde een besluit over goederenroutering Zuid NL (MER Meteren-Boxtel). In juni 2014 is een besluit genomen over Goederen Oost-Nederland, Amsterdam Centraal en Meteren-Boxtel. In december 2014 is het Ontwerp-Tracébesluit Rijswijk-Delft Zuid vastgesteld. In juni 2015 is het Tracébesluit Doorstroomstation Utrecht (DSSU) vastgesteld. De meest recente planning van PHS is verwerkt in dit MIRT Overzicht en de kasplanning. Waar mogelijk en relevant is in de integrale planning rekening gehouden met onder andere het beveiligingssysteem European Rail Traffic Management System (ERTMS).

Financiën

Voor PHS is een programmabudget beschikbaar van in totaal € 2.953 mln (inclusief externe veiligheid, geluid, overwegen, transfer, onderhoud). Dit is exclusief OV SAAL, spoorcorridor Delft en sporendriehoek Noord-Nederland (conform motie-Koopmans, TK 27658, nr. 41) en per 2013 eveneens exclusief fietsenstallingen. Van dit PHS-budget zijn in realisatiefase: bijdrage aan de Diezebrug (€ 2 mln), Doorstroomstation Utrecht (DSSU, € 317 mln), Overweg Klomper­steeg Veenendaal (€ 9 mln), Rijswijk-Rotterdam (€ 318 mln), Meteren-Boxtel (€ 52 mln), Spoor­omgeving Geldermalsen (€ 135 mln), PHS Ede (€ 46 mln) en PHS Spoorweb (€ 6 mln). Zie de afzonderlijke MIRT-bladen. Het totaal beschikbare planstudiebudget is € 2.098 mln. Artikel IF 13.03.04, IF 13.03.01, IF 17.10.01 en IF 17.10.02.

Ontwikkeling planning en budget Gegevens over zeven jaar, tenzij er een MIRT fasewisseling heeft plaatsgevonden.
JaarBudget in mln.Oplevering
MIRT 20132.747Divers
MIRT 20142.488Divers
MIRT 20152.480Divers
MIRT 20162.752Divers
MIRT 20172.440 (alleen planstudie)Divers
MIRT 20182.432 (alleen planstudie)Divers
MIRT 20192.248 (alleen planstudie)Divers
Bron: MIRT Brontabel als csv (261 bytes)
Verschil in budget
Bedrag in mln.
verschil499
waarvan uitgekeerde prijsbijstelling (IBOI)102
Brontabel als csv (80 bytes)
Gerealiseerd budget De realisatiegegevens t/m 31-12-2017 zijn bekend. Het opgenomen percentage in de tabel geeft weer welk deel van het budget op peildatum 31-12-2017 was gerealiseerd.
JaarBudget in mln. gerealiseerdPercentage gerealiseerd
201259
201376
201491
2015106
20161265%
20171516%
Bron: MIRT Brontabel als csv (125 bytes)

Politiek/bestuurlijk

Gelet op de onderlinge samenhang van maatregelen en corridors en het behoud van flexibiliteit is PHS vooralsnog niet opgesplitst in losse projectbladen voor de specifieke planuitwerkingen. Voor de sporendriehoek Noord-Nederland (deel RSP), OV SAAL en de PHS-realisatieprojecten zijn vanwege de separate besluitvormingstrajecten wel aparte projectbladen opgenomen.

PHS is in de begroting 2019 openomen als groot project. Dit heeft geleid tot opname in artikel 17 (PHS incl. OV SAAL).

Projecthistorie X verwijst naar de editie van het MIRT overzicht waarin de wijziging of aanvulling voor het eerst is opgenomen.
2013201420152016201720182019
Algemeen
MIRT-fase
Opgave
Oplossing
Planning
FinanciënXXXXXXX
Politiek, bestuurlijkX
Bron: MIRT Brontabel als csv (180 bytes)

Toelichting op de wijzigingen

2013: € 96 mln voor fietsenstallingen is uit PHS gehaald en toegevoegd aan Fietsparkeren bij Stations. In de IF-begroting 2009 is aangegeven dat PHS gedeeltelijk gefinancierd wordt vanuit een leenfaciliteit voor ProRail (€ 875 mln). Dit is in mindering gebracht op het totale projectbudget voor PHS en heeft geen effect op de voor PHS beschikbare middelen.

2014: Bij Voorjaarsnota 2013 is het projectbudget verlaagd met € 265 mln. Het budget is verhoogd met € 5,9 mln voor een kap op het zevende perron op Utrecht CS, nood­zakelijke scope-uitbreiding voor reizigersspreiding en daarmee transferveiligheid.

2015: Bij Slotwet 2013/Voorjaarsnota 2014 is het project­budget per saldo verlaagd met € 8 mln.

2016: Financiële wijzigingen 2016:

  •  Bij Voorjaarsnota 2015 is het budget opgehoogd met € 127 mln.
  •  Daarnaast is € 7,3 mln overgeboekt naar het realisatie­project Aanleg ATBvv op de A2-corridor en de Brabantroute, omdat de noodzaak van de aanleg hiervan gedeeltelijk veroorzaakt wordt door intensivering van het treinverkeer als gevolg van PHS.
  •  Er is € 53,1 mln toegevoegd vanuit het project Punctualiteits- en capaciteitsknelpunten in verband met de integrale aanpak van Amsterdam CS.
  • De vrijvallende middelen ad € 45,4 mln zijn toegevoegd vanuit het projectbudget OV SAAL MLT, omdat uitbreiding op de Flevolijn niet noodzakelijk is.
  • Er is € 14,5 mln toegevoegd vanuit het programma Kleine functiewijzigingen in verband met het onder PHS realiseren van de benodigde opstelcapaciteit Uitgeest.
  • Vanuit de investeringsruimte is € 85,9 mln overgeboekt ter dekking van de meerkosten Rijswijk-Delft Zuid. Het oorspronkelijke budget was gebaseerd op een globalere indicatie ten behoeve van de voorkeursbeslissing voor het gehele programma PHS uit 2010. Ten behoeve van het Ontwerp-Tracébesluit is een nieuwe kostenraming opgesteld.
  • Het realisatiebudget voor het Doorstroomstation Utrecht is met € 29,5 mln verhoogd om de gevolgkosten te dekken van ontwerpaanpassingen voor het waarborgen van de veiligheid en om de complexe bouw­fasering aan te passen zodat er gedurende de bouw minder hinder is voor reizigerstreinen.
  • Ten slotte zou de financiering van PHS deels plaatsvinden via een leenfaciliteit van € 875 mln (TK 28165, nr. 105). De rente en aflossing van de eerste € 675 mln zou door het ministerie van Financiën worden gedragen en de resterende € 200 mln door het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Bij nadere uitwerking van de vormgeving van de leningen bleek sprake van een substantieel risico voor btw en prijsindexatie. In overleg met de minister van Financiën is hierop besloten geen leningen aan te gaan voor PHS, maar om het begrotingskader (en hiermee het PHS-budget) te verhogen met de € 675 mln waarvoor het ministerie van Financiën de aflossing zou dragen. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu had voor de periode tot en met 2028 € 116 mln aan rente en aflossing gereserveerd voor de lening van € 200 mln onder ‘bestemd’. Na het besluit tot kaderverhoging in plaats van lenen is deze € 116 mln eveneens toegevoegd aan het PHS-budget. Het vervallen van de leenfaciliteit voor PHS levert hierdoor in de periode tot en met 2028 een kasspanning op van € 84 mln. Deze spanning wordt opgevangen binnen PHS.

2017: In het voorstel voor de Herijking, dat besproken is in het Notaoverleg MIRT van 23 november, is ervoor gekozen om vanuit het programma kleine functiewijzigingen € 22,3 mln toe te voegen aan het planstudiebudget PHS, gelet op de opgave om PHS op de corridor Den Haag – Rotterdam te realiseren. Daarnaast is het projectbudget opgehoogd met € 3,5 mln naar aanleiding van de Bestuurovereenkomst Spooromgeving Geldermalsen die op 17 februari 2016 is gesloten en waarin de bijdrage van de gemeente Geldermalsen is opgenomen. In verband met het afgeven van realisatiebeschikkingen voor de PHS projecten Overweg Veenendaal Klompersteeg (€ 8,6 mln), Meteren-Boxtel (€ 9,8 mln) en Rijswijk–Rotterdam (€ 8,7 mln) is € 26,9 mln overgeboekt vanuit het planstudiebudget naar het realisatie­programma. Met ingang van het MIRT 2017 zijn afzonderlijke projectbladen opgenomen voor de genoemde projecten in realisatie.

2018: Het projectbudget is verhoogd met € 84 mln vanuit de investeringsruimte (artikelonderdeel 13.08). Hiermee is de kasspanning die was ontstaan door de omzetting van de zogenaamde leenfaciliteit opgelost (zie ook de 12e voortgangsrapportage PHS, TK 32404 nr. 79). Daarnaast is in verband met het afgeven van de realisatiebeschikking PHS Ede € 42,1 mln overgeboekt naar het realisatie­programma, is in verband met het afgeven van de realisatiebeschikking voor het deelproject PHS spoor­omgeving Geldermalsen € 76,3 mln toegevoegd aan het PHS realisatieproject PHS Spooromgeving Geldermalsen en is € 0,8 mln toegevoegd aan het PHS realisatieproject Rijswijk-Rotterdam in verband met versnellingsmaatregelen (artikelonderdeel 13.03.01).

2019: De projecten Rijswijk-Rotterdam (€ 304 mln), Spoorweb (€ 6 mln), Meteren-Boxtel (€ 41 mln) en Ede (€ 3 mln) zijn overgegaan naar de realisatiefase. Hiermee is het begrote budget planstudie verlaagd. Daarnaast is € 9 mln overgeboekt naar het programma Beheer, onderhoud en vervanging ter dekking van de beheer- en onderhoudskosten van de in beheer genomen projectonderdelen. PHS (incl. SAAL) is gezien de aanwijzing als Groot Project door de Tweede Kamer onder een apart begrotingsartikel opgenomen (IF 17.10). Hieronder zijn de diverse grotere projecten (groter dan € 50 mln) van PHS die in realisatiefase zijn, separaat opgenomen (zoals DSSU, Spooromgeving Geldermalsen en Rijswijk Rotterdam). Vanuit de investeringsruimte spoor is € 150 mln toegevoegd voor PHS Amsterdam (TK 32 404, nr. 86)

Programmatabel
Realisatie omschrijvingMaatregelTaakstellend BudgetGerealiseerd tot en met 2017Oplevering
Separaat opgenomen projectenZie afzonderlijke MIRT bladen voor projecten in realisatie822235
Projecten minder dan ? 50 miljoen644
Afronding1
Totaal887
Verkenning, planuitwerking
OmschrijvingMaatregelTaakstellend BudgetOplevering
Diverse afgeronde opdrachten en (plan)studies18Afgerond
Planuitwerkingsfase�PHS�176
PHS Projecten per corridor2.054
Projecten meer dan ? 50 miljoen
Reizigerscorridor Alkmaar - Amsterdam
#NAAM?aanpassing perron en
Reizigerscorridor Amsterdam - Utrecht - Eindhoven
- Amsterdam CS: perron, emplacementaanpassen perron, vrije kruising, aanpassen Oosttunnel
#NAAM?opstellen reizigersmaterieel
Reizigerscorridor Schiphol - Utrecht - Arnhem-Nijmegen
#NAAM?extra perron, transfer en extra capaciteit opstellen reizigersmaterieel
Reizigerscorridor Breda - Eindhoven
#NAAM?extra capaciteit opstellen reizigersmaterieel en realisaeren gelijktijdigheid
Routering goederenvervoer Zuid Nederland
#NAAM?aanleg nieuwe Zuidwestboog 'Boog bij Meteren'
- Den Bosch - Vught: 4 sporigheid en vrije kruising + verdiepte liggingaanleg extra sporen Den Bosch-Vught, vrije kruising Vught
Projecten minder dan ? 50 miljoen
Overige maatregelen op de diverse corridors minder dan ? 50 mln
Totaal2.248
afronding-1
Totaal beschikbaar3.134
juridisch verplicht32,40%
Bron: MIRT Brontabel als csv (1 kB)

Hoort bij